Foyda-zarar hisoboti: doʻkon egasi har oy nimani koʻrishi kerak

Kassada har kuni pul aylanadi. Tovar keladi, sotiladi, sotuvchilar ishlayapti. Oy oxirida esa savol qoladi: shuncha savdo boʻldi, foyda qani? Ijara toʻlandi, oylik berildi, yangi tovarga yana qarz olish kerak.

Bu holat koʻp doʻkonlarda bor va sababi oddiy: kassadagi pul bilan foyda bir narsa emas. Kassa qancha pul kirganini koʻrsatadi. Foyda-zarar hisoboti esa shu pulning qanchasi haqiqatan sizniki ekanini koʻrsatadi.

Bu maqola doʻkon egasi uchun. Foyda-zarar hisoboti qanday tuzilishini qatorma-qator koʻramiz, soʻmdagi misolda hisoblaymiz, keyin har oy birinchi qaysi qatorlarga qarash kerakligini aytamiz. Oxirida 30 daqiqalik oylik tekshiruv roʻyxati bor.

Kassadagi pul va foyda nega bir xil emas

Kassaga tushgan har 100 ming soʻmning ichida tovarning oʻz narxi, chegirma, qaytgan tovar puli va soliq bor. Undan keyin ijara, oylik, svet va boshqa xarajatlar chiqadi. Qolgani foyda.

Muammo shundaki, bu ayirmalarni hech kim yozib bormasa, koʻz faqat birinchi raqamni koʻradi. Savdo oʻsyapti, demak ishlar yaxshi, deb oʻylaysiz. Aslida esa katta chegirmalar yoki qimmatlashgan tannarx foydani jimgina yeb qoʻyishi mumkin.

Foyda-zarar hisoboti qanday tuziladi

Hisobot yuqoridan pastga oʻqiladi. Har qatorda bitta narsa ayiriladi:

1. Savdo summasi: oy davomida sotilgan tovarlarning umumiy narxi.

2. Qaytarilgan tovar: mijoz qaytarib bergan tovarlar summasi.

3. Chegirma: sotuvda berilgan barcha chegirmalar.

4. Soliq: soliq rejimingizga qarab savdodan toʻlanadigan qism.

5. Sof tushum: savdodan qaytarish, chegirma va soliq ayirilgandan keyin qolgan pul.

6. Tannarx: sotilgan tovarlarni sizga necha pulga tushgani.

7. Yalpi foyda: sof tushum minus tannarx.

8. Xarajatlar: ijara, oylik, kommunal, internet, bank xizmati va boshqalar.

9. Sof foyda: yalpi foydadan xarajatlar ayirilgandan keyin qolgani. Aynan shu sizning oylik foydangiz.

Misol: 150 million savdo, 5 million foyda

Raqamlar shartli, lekin oʻrta oziq-ovqat yoki kiyim doʻkoniga yaqin.

— Savdo summasi: 150 000 000 soʻm.

— Qaytarilgan tovar: 3 000 000 soʻm.

— Chegirma: 5 000 000 soʻm.

— Sof tushum (soliqdan keyin): 138 000 000 soʻm.

— Tannarx: 108 000 000 soʻm.

— Yalpi foyda: 30 000 000 soʻm.

— Xarajatlar: ijara 8 mln, oylik 14 mln, kommunal va boshqalar 3 mln, jami 25 000 000 soʻm.

— Sof foyda: 5 000 000 soʻm.

Kassadan oy davomida 140 milliondan ortiq pul oʻtdi, egasining qoʻlida esa 5 million qoldi. Endi tasavvur qiling: chegirma 5 emas, 9 million boʻlsa, foyda 1 millionga tushadi. Tannarx 3 foizga qimmatlashsa va narxni koʻtarmasangiz, oy zarar bilan yopiladi.

Chegirma foydaga qanday taʼsir qiladi: bu haqida alohida maqolamiz bor.

Foyda-zarar hisobotida birinchi qaysi qatorlarga qarash kerak

Hamma qatorni bir xil diqqat bilan oʻqishga vaqt yoʻq. Har oy shu 4 ta raqamni hisoblang va oʻtgan oy bilan solishtiring.

1. Chegirma ulushi. Chegirmani savdo summasiga boʻling. Misolda 5 / 150 = 3,3%. Oʻtgan oy 2% boʻlib, bu oy 5% boʻlsa, kim va nima uchun chegirma berganini tekshiring.

2. Yalpi marja. Yalpi foydani sof tushumga boʻling. Misolda 30 / 138 = 21,7%. Bu raqam tushsa, yoki tannarx oshgan, yoki arzon tovar koʻp sotilgan, yoki narx eskirib qolgan.

3. Xarajatlar ulushi. Xarajatlarni yalpi foydaga boʻling. Misolda 25 / 30 = 83%. Yalpi foydaning katta qismi ijara va oylikka ketyapti, demak savdo biroz tushsa ham doʻkon zararga oʻtadi.

4. Qaytarishlar. Qaytgan tovar summasi oʻsyaptimi? Bu sifat, notoʻgʻri buyurtma yoki muddati oʻtgan tovar belgisi boʻlishi mumkin.

Foyda bor, lekin pul yoʻq: pul qayerda qoladi

Baʼzan hisobot foydani koʻrsatadi, kassada esa pul yoʻq. Odatda pul uch joyda turadi:

— Omborda. Foydaga sotilgan tovar oʻrniga ikki baravar koʻp tovar olingan boʻlsa, pul javonda yotibdi.

— Mijozlarda. Nasiyaga sotilgan tovar savdoda koʻrinadi, lekin puli hali kelmagan. Mijozlar balansini har oy tekshiring.

— Taʼminotchida. Oldindan toʻlov qilingan, tovar hali kelmagan.

Shuning uchun foyda-zarar hisobotiga qoʻshimcha ravishda qoldiq va qarzdorlikka ham qarang.

Minimal qoldiq va buyurtma vaqti: qachon va qancha buyurtma berib, pulni omborda qotirmaslik haqida.

Mavsumiy tovar qoldigi: mavsum oxirida qolgan tovar pulini qanday qaytarish haqida.

Foyda-zarar hisobotidagi 4 ta koʻp uchraydigan xato

1. Tannarxni eski narxda hisoblash. Taʼminotchi narxni koʻtargan, siz esa tovarni hali ham eski kirim narxi bilan hisoblayapsiz. Hisobotda foyda bor, aslida esa har bir sotuvdan kamroq qolyapti. Har kirimda tannarxni yangilang.

2. Egasining oʻz xarajatini aralashtirish. Doʻkon kassasidan uyga olingan pul, oilaviy xaridlar xarajat sifatida yozilmasa, oy oxirida pul yetishmaydi va sababini topib boʻlmaydi. Oʻzingizga ham doʻkondan belgilangan oylik oling va uni xarajatga yozing.

3. Yillik xarajatlarni unutish. Ijara oldindan bir necha oyga toʻlangan, uskunaga yoki taʼmirga katta pul ketgan. Shu oyning hisobotiga hammasini yozsangiz oy zarar koʻrinadi, keyingi oylar esa haddan tashqari foydali. Bunday xarajatni oylarga boʻlib yozing.

4. Kamomadni hisobga olmaslik. Sanashda chiqqan kamomad ham xarajat. U yozilmasa, hisobotdagi foyda kassadagidan doim koʻp chiqadi.

Bu xatolarning har biri foydani qogʻozda chiroyli qiladi, kassada esa pul baribir yoʻq boʻladi.

Oylik tekshiruv: 30 daqiqalik roʻyxat

Har oyning birinchi kunlarida shu tartibda oʻtib chiqing:

1. Oy savdo summasi, qaytarish va chegirmani yozing.

2. Tannarx va yalpi foydani yozing, yalpi marjani foizda hisoblang.

3. Oy xarajatlarini bir roʻyxatga yigʻing: ijara, oylik, kommunal, internet, bank, boshqalar.

4. Sof foydani hisoblang va oʻtgan oy bilan solishtiring.

5. Eng koʻp foyda bergan va eng kam foyda bergan 10 ta tovarni ajrating.

6. Mijozlar qarzi va ombordagi qoldiq summasini yozing.

7. Bitta xulosa yozing: keyingi oy nimani oʻzgartirasiz (narx, chegirma qoidasi, buyurtma hajmi yoki xarajat).

Bir necha oydan keyin bu jadval sizga doʻkon qaysi oyda va nima sababdan pul yoʻqotganini aniq koʻrsatadi.

Bitoʻda bu qanday koʻrinadi

Bito ERPʼda qoʻlda hisoblanadigan qatorlarning koʻpi tayyor chiqadi. Savdo hisobotlarida sotilgan summa, qaytarilgan tovar, chegirma, soliq, daromad, tannarx va yalpi daromad koʻrinadi. Savdolar dashboardida marja va ustama bor.

Mahsulotlar savdosi hisobotida har bir tovar boʻyicha sotilgan miqdor, narx, chegirma va tannarxni koʻrasiz: qaysi tovar foyda keltiryapti, qaysi biri faqat aylanyapti, shu yerdan aniq boʻladi. Mijozlar savdosi hisoboti esa kim qancha va qachon xarid qilganini koʻrsatadi.

Moliya boʻlimida mijozlar balansi bor: kim qancha qarz ekanini bir joyda koʻrasiz. Ijara, oylik va boshqa doʻkon xarajatlarini oy oxirida yalpi daromaddan ayirib, sof foydani chiqarasiz.

Xulosa

Kassadagi pul savdoni koʻrsatadi, foydani emas. Har oy foyda-zarar hisobotini yuqoridan pastga oʻqing va 4 ta raqamga qarang: chegirma ulushi, yalpi marja, xarajatlar ulushi va qaytarishlar. Foyda bor-u pul yoʻq boʻlsa, ombor va mijozlar qarzini tekshiring. Bu ish oyiga 30 daqiqa oladi va oy oxiridagi savolga javob beradi.

Bito bilan qanday boshlash mumkin

Doʻkoningiz hisobotlari qanday chiqishini koʻrmoqchi boʻlsangiz, Bito jamoasiga yozing. 2500 dan ortiq biznes Bitoʻdan foydalanadi.

👉 Telegram orqali bepul konsultatsiya olish. Menejer hisobotlarni sizning doʻkoningiz misolida koʻrsatib beradi.

👉 Tariflar va narxlarni koʻrish. Bito ERP tariflari oyiga 290 000 soʻmdan boshlanadi.