Mavsumiy tovar qoldigʻi: mavsum oxirida pulni qotirmaslik

Kiyim, poyabzal, xoʻjalik mollari, qurilish mollari — koʻp savdoda tovarning bir qismi mavsumga bogʻliq. Mavsum boshida bu tovar eng koʻp pul olib keladi, mavsum oxirida esa omborda qolgan har bir dona pul qotib turganini bildiradi.Mavsumiy tovar qoldigʻini boshqarish — buyurtmani toʻgʻri berish va mavsum oxirida qolganini vaqtida sotish.

Bu maqolada mavsumiy tovarni rejalashtirish va qoldiqni kamaytirishning toʻrt bosqichini koʻrib chiqamiz.

Mavsum oxiridagi qoldiq qancha turadi

Misol. Kiyim doʻkoni kuzga 300 ta kurtka oldi, har biri 350 000 soʻmdan. Mavsum oxirida 90 tasi qoldi. Bu 31,5 mln soʻm. Bu pul keyingi mavsumgacha — taxminan toʻqqiz oy — omborda yotadi. Kurtka esa keyingi yil modadan chiqishi yoki saqlashda buzilishi mumkin.

Shu 31,5 mln soʻmga bahor tovarini olib, uni kamida bir marta aylantirish mumkin edi. Mavsumiy qoldiqning asosiy narxi aynan shu: yoʻqotilgan imkoniyat.

1. Buyurtmani oʻtgan mavsum maʼlumotiga qarab bering

Mavsumiy buyurtmaning eng katta xatosi — "koʻzda chamalash". Buyurtmadan oldin oʻtgan mavsum boʻyicha uchta raqamni yozing:

— har tovar yoki model boʻyicha qancha sotildi;

— mavsumning qaysi haftalarida savdo eng koʻp boʻldi;

— mavsum oxirida qancha qoldi.

Agar oʻtgan mavsumda 30% qoldiq qolgan boʻlsa, bu yil oʻsha tovarni kamroq oling yoki ikki partiyaga boʻling: mavsum boshida 60–70%, savdoni koʻrgandan keyin qolganini.

2. Oʻlcham va rangni alohida kuzating

Kiyim va poyabzalda "kurtka" bitta tovar emas: har bir oʻlcham va rang alohida sotiladi. Koʻpincha mavsum oxirida oʻrta oʻlchamlar tugaydi, eng kichik va eng katta oʻlchamlar esa qoladi. Buni faqat oʻlcham va rang boʻyicha hisob yuritsangiz koʻrasiz.

Keyingi buyurtmada oʻlchamlar nisbatini shu maʼlumotga qarab oʻzgartiring.

3. Mavsum oʻrtasida tekshiruv qiling

Mavsumning yarmida qoldiqni savdo bilan solishtiring. Oddiy savol: qolgan haftalarda shu tezlikda sotilsa, mavsum oxirida qancha qoladi?

Masalan, 6 haftada 300 ta kurtkadan 120 tasi sotildi — haftasiga 20 ta. Mavsumning qolgan 6 haftasida yana 120 ta sotiladi, 60 tasi qoladi. Bu raqamni mavsum oʻrtasida bilsangiz, chegirmani erta va kichikroq qilish mumkin.

4. Mavsum oxirida bosqichma-bosqich chegirma

Qolgan tovarni bir yoʻla katta chegirma bilan sotishdan koʻra, bosqichma-bosqich qilish yaxshiroq:

1. Mavsum tugashidan 3–4 hafta oldin: 10–15% chegirma.

2. 1–2 hafta oldin: 20–30%.

3. Mavsum tugagach qolganiga: 40% va undan koʻp yoki toʻplam qilib sotish.

Har bosqichdan keyin qancha sotilganini yozing. Chegirma foydaga qanday taʼsir qilishini oldindan hisoblang: kichik ustamali tovarda katta chegirma foydani butunlay olib qoʻyishi mumkin.

Keyingi mavsumgacha saqlanadigan tovar

Baʼzi tovarni saqlash chegirmadan foydaliroq: masalan, modadan chiqmaydigan klassik model. Lekin uni ham hisobda alohida belgilang va keyingi mavsum buyurtmasidan oldin sanab chiqing. Inventarizatsiya tartibibu maqoladabor.

Koʻp uchraydigan xatolar

— Buyurtma oʻtgan yil sotuviga emas, kayfiyatga qarab beriladi.

— Chegirma juda kech boshlanadi va juda katta boʻladi.

— Oʻlcham va rang boʻyicha hisob yuritilmaydi, shuning uchun nima qolishini oldindan bilib boʻlmaydi.

— Mavsumiy qoldiq daftar yoki Excelʼda yuritiladi va oʻlchamlar koʻpaygach chalkashadi. Qachon dasturga oʻtish kerakliginibu maqoladayozganmiz.

Bitoʼda qanday koʻrinadi

Bitoʻda tovar variantlari — masalan, oʻlcham yoki rang — har biri oʻz SKU kodi, narxi va qoldigʻi bilan alohida yuritiladi. Shuning uchun mavsum davomida qaysi oʻlcham tugab, qaysi biri qolayotganini koʻrish mumkin.

Moliya hisobotida sotilgan miqdor, savdo summasi va chegirma alohida ustunlarda koʻrinadi: mavsum oxiridagi chegirmalar natijasini shu yerda solishtirasiz.

Xulosa

Mavsumiy tovar qoldigʻini kamaytirish toʻrt bosqichdan iborat: oʻtgan mavsum maʼlumotiga qarab buyurtma, oʻlcham va rang boʻyicha hisob, mavsum oʻrtasidagi tekshiruv va bosqichma-bosqich chegirma. Shu tartib bilan mavsum oxirida omborda pul emas, faqat kerakli tovar qoladi.

Bito bilan qanday boshlash mumkin

Mavsumiy tovar va variantlar hisobini qanday yuritish mumkinligini koʻrmoqchi boʻlsangiz, Bito jamoasiga yozing.

👉 Telegram orqali bepul konsultatsiya olish. Menejer biznesingizga mos sozlamani koʻrsatib beradi.

👉 Tariflar va narxlarni koʻrish. Bito ERP tariflari oyiga 290 000 soʻmdan boshlanadi.