Qurilish mollari doʻkoni hisobi: har xil oʻlchov va usta nasiyasida adashmaslik

Ertalab usta keladi: «Ikki qop sement, besh pachka shurup, kafel yelimidan uchta. Pulini obyekt tugagach beraman». Sotuvchi tovarni beradi, qarzni daftarga yozadi. Kechqurun sement dona hisobida chiqib ketgan, shurup esa tizimga quti boʻyicha kirgan. Oy oxirida ombordagi qoldiq hisobga toʻgʻri kelmaydi, daftardagi qarzlarning yarmini kim olganini hech kim eslay olmaydi.
Qurilish mollari doʻkonida bu ikki muammo deyarli har kuni takrorlanadi. Biri:bitta tovar har xil oʻlchov birligida yozilishi. Ikkinchisi:ustalarga nasiya chegarasiz va muddatsiz berilishi. Ikkalasi ham kichik koʻrinadi, lekin oyiga bir necha million soʻmlik farq aynan shulardan yigʻiladi.
Bu maqolada qurilish mollari doʻkoni hisobini shu ikki joyda qanday tartibga solish kerakligini qadamma-qadam koʻrib chiqamiz. Maslahatlar daftar, Excel yoki dastur, qaysi birida ishlasangiz ham foyda beradi.
1-xato: bitta tovar dona ham, quti ham boʻlib ketadi
Qurilish mollarida bir tovar bir necha xil koʻrinishda keladi va ketadi. Shurup yetkazib beruvchidan qutida keladi, usta esa 50 dona soʻraydi. Kafel yelimi qopda, lekin kimdir uni «dona» deb yozadi. Profil, quvur, kabel kabi tovarlarda esa birlik umuman har kuni boshqacha aytiladi.
Muammo shu yerda boshlanadi. Masalan, omborga 20 quti shurup kirdi, har qutida 100 dona. Kassir sotuvda «50» deb yozdi, lekin tizim buni 50 quti deb tushundi. Natijada qoldiq minusga ketadi yoki aksincha, sotilgan tovar omborda «bor» boʻlib turaveradi. Inventarizatsiyada farq chiqadi, egasi esa sotuvchilardan gumon qila boshlaydi.
Qanday tuzatiladi
1.Har bir tovar uchun bitta asosiy birlik tanlang.Qoldiq aynan shu birlikda yuritiladi. Mayda tovar (shurup, dyubel, mix) uchun koʻpincha dona, sochiluvchan tovar uchun qop yoki kilogram qulay.
2.Qoʻshimcha birlik boʻlsa, uning nisbatini yozib qoʻying.«1 quti = 100 dona» degan qoida tovar kartochkasida, narx roʻyxatida va kassir oldida bir xil boʻlishi kerak. Har bir sotuvchi oʻzicha hisoblasa, xato muqarrar.
3.Tovar nomiga birlikni yozmang.«Shurup 3,5x35 (quti)» va «Shurup 3,5x35 (dona)» degan ikki alohida tovar ochish eng koʻp uchraydigan xato. Qoldiq ikkiga boʻlinadi va hech biri toʻgʻri chiqmaydi.
4.Kirim va sotuvda birlikni tekshirish odatini kiriting.Yetkazib beruvchining nakladnoyida quti boʻlsa, kirimda ham quti tanlanadi. Sotuvda kassir har safar birlikka qaraydi. Bu bir soniya oladi, lekin oy oxiridagi bir kunlik qayta sanashdan qutqaradi.
5.Haftada bir marta eng koʻp sotiladigan 10–15 tovarni sanab chiqing.Butun omborni emas, faqat tez aylanadigan tovarlarni. Farq shu tovarlarda chiqsa, sabab koʻpincha birlikda boʻladi.
Inventarizatsiyada farq chiqsa, uni qanday izlash haqida batafsil:
👉 Inventarizatsiyada farq chiqsa: 7 qadam.
2-xato: usta «keyin beraman» desa, qarz daftarda qoladi
Qurilish mollari doʻkonining eng yaxshi mijozi ham, eng katta xavfi ham usta. U har hafta keladi, katta summaga oladi, oʻzi bilan yangi mijozlar olib keladi. Shuning uchun unga «yoʻq» deyish qiyin. Lekin usta pulni obyekt egasidan olgandan keyingina toʻlaydi, obyekt esa choʻzilishi mumkin.
Daftardagi nasiyaning uchta zaif joyi bor:
—Chegara yoʻq.Usta 2 million soʻmdan boshlaydi, uch oydan keyin qarz 15 million boʻlib qoladi, hech kim buni payqamaydi.
—Muddat yoʻq.«Keyin» degan soʻz sana emas. Muddat yozilmasa, qarzni eslatish ham noqulay boʻladi.
—Bitta joyda emas.Bir sotuvchi daftarga, boshqasi telefoniga, uchinchisi esa umuman yozmaydi. Usta «toʻlaganman» desa, buni tekshirib boʻlmaydi.
Ustalarga nasiyani tartibga solish: 5 qoida
1.Har bir ustaga qarz chegarasi qoʻying.Masalan, yangi usta uchun 3 million soʻm, bir yildan beri vaqtida toʻlab kelayotgan usta uchun 10 million. Chegaraga yetganda yangi tovar faqat eski qarzning bir qismi toʻlangandan keyin beriladi. Bu qoidani ustaga oldindan ayting, shunda u xafa boʻlmaydi.
2.Har bir nasiyaga toʻlov sanasini yozing.«Obyekt tugagach» emas, aniq sana: 15 kun yoki 30 kun. Sana kelganda bir martalik qoʻngʻiroq yoki xabar odatiy ishga aylanadi.
3.Qarzni faqat bitta joyda yuriting.Daftar boʻlsa ham, bitta daftar va bitta masʼul odam. Har bir yozuvda sana, tovar, summa va kim berganligi boʻlsin.
4.Har hafta qarzdorlar roʻyxatini koʻrib chiqing.Kimning muddati oʻtgan, kimning qarzi chegaraga yaqin, kim uzoq vaqtdan beri kelmayapti. Bu roʻyxat 10 daqiqada koʻrib chiqiladi va oyiga bir necha million soʻmni qaytarishga yordam beradi.
5.Qisman toʻlovni ham qabul qiling va darhol yozing.Usta 1 million olib kelsa, uni umumiy qarzdan ayirib, qolgan summani unga shu yerning oʻzida ayting. Ikki tomon bir xil raqamni bilsa, tortishuv boʻlmaydi.
Ulgurji mijozlar bilan qarz va narxni bir joyda yuritish haqida alohida yozganmiz:
👉 Ulgurji savdo: mijoz, narx va qarzni bir joyda yuritish.
Haftalik 15 daqiqalik tekshiruv
Ikki xatoni bir marta tuzatish yetmaydi: yangi sotuvchi keladi, yangi tovar qoʻshiladi, yangi usta paydo boʻladi. Shuning uchun har hafta bir kun, masalan shanba kuni kechqurun, quyidagi roʻyxatni 15 daqiqada koʻrib chiqing:
1.Yangi qoʻshilgan tovarlar.Har birida asosiy birlik toʻgʻri tanlanganmi, quti yoki qop nisbati yozilganmi, bir tovar ikki nom bilan ochilmaganmi.
2.Minusga ketgan qoldiqlar.Qoldigʻi manfiy chiqqan har bir tovar deyarli har doim birlikdagi xato yoki yozilmagan kirim belgisi. Shu hafta ichida tuzating, keyinga qoldirsangiz sababini topish qiyinlashadi.
3.Muddati oʻtgan qarzlar.Toʻlov sanasi oʻtgan har bir ustaga shu kuni xabar yozing yoki qoʻngʻiroq qiling. Qisqa va xotirjam: «Assalomu alaykum, 12-noyabrdagi tovar boʻyicha 4 200 000 soʻm qolgan edi, qachon olib kelasiz?»
4.Chegaraga yaqin ustalar.Qarzi chegaraning 80 foiziga yetganlarni oldindan ogohlantiring. Usta navbatdagi katta buyurtmasidan oldin bilsa, toʻlovni rejalashtiradi va doʻkonda janjal chiqmaydi.
5.Sotuvchilar bilan bir daqiqa.Hafta davomida qaysi tovarda birlik bilan chalkashlik boʻlganini soʻrang. Ular eng koʻp adashadigan 2–3 tovarni kassa yoniga yozib qoʻying.
Shu roʻyxat bir oy davomida muntazam bajarilsa, oy oxiridagi inventarizatsiya ancha tez oʻtadi va qarzdorlar roʻyxati qisqaradi.
Qurilish mollari doʻkoni dasturida nimaga qarash kerak
Daftar yoki Excel'dan dasturga oʻtayotganda, qurilish mollari doʻkoni uchun ikki narsani albatta tekshiring: tovarni bir nechta oʻlchov birligida yuritish mumkinmi va mijozga qarz chegarasi qoʻyiladimi. Qolgan funksiyalar ham kerak, lekin shu ikkisi yoʻq boʻlsa, yuqoridagi xatolar dasturda ham davom etadi.
Bito'da bu qanday koʻrinadi
—Bir nechta oʻlchov birligi.Sozlamalarda «Bir nechta oʻlchov birligi» yoqiladi. Oʻlchov birliklari boʻlimida kerakli birliklar yaratiladi (masalan, Dona, Quti) va tovar yaratilganda unga biriktiriladi. Savdo shu birlik boʻyicha boʻladi, quti orqali sotilganda esa quti sonini alohida kiritish mumkin.
—Qarzdorlik limiti.Mijozga qarzdorlik limiti belgilanadi: mijozlar va tashkilotlar boʻyicha alohida. Usta jismoniy shaxs sifatida, qurilish firmasi esa tashkilot sifatida yuritilishi mumkin.
—Qarz bitta joyda.CRM boʻlimida mijoz ochilganda uning qarzi, savdolari va toʻlovlar tarixi koʻrinadi. Oldi-berdi hisobotida har bir operatsiya qoldigʻi bilan chiqadi, «Mijoz aylanmasi» hisobotida esa davr boshi va oxiridagi balans koʻrinadi. Usta «toʻlaganman» desa, javob bir daqiqada topiladi.
Excel'dan dasturga oʻtish haqida:
👉 Excel'da qoldiq mos kelmayapti: dasturga qachon oʻtish kerak.
Xulosa
Qurilish mollari doʻkoni hisobidagi farqlarning katta qismi ikki joydan chiqadi: bitta tovar har xil birlikda yozilishi va ustalarga chegarasiz nasiya. Har bir tovarga bitta asosiy birlik va aniq nisbat, har bir ustaga qarz chegarasi va toʻlov sanasi, qarz esa faqat bitta joyda. Shu uch odat oy oxiridagi «qoldiq toʻgʻri kelmayapti» va «bu qarz kimniki» savollarini deyarli yoʻq qiladi.
Bito bilan qanday boshlash mumkin
Bito ERP 2500 dan ortiq biznesda ombor, savdo va moliya hisobini yuritadi. Oʻlchov birliklari va mijozlar qarzini doʻkoningiz misolida sozlab koʻrsatamiz.
👉 Telegram orqali bepul konsultatsiya olish. Menejer oʻlchov birliklari va qarz limitini doʻkoningiz misolida koʻrsatadi.
















