Mijoz tovarni qaytarsa: pul, qoldiq va yaroqsiz tovarni hisobda ajratish

Mijoz kecha olgan blenderini qaytarib keladi: «Ishlamayapti». Kassir pulni kassadan beradi, qutini javonga qoʻyadi va hech qayerga yozmaydi. Kechqurun kassada pul kam chiqadi. Dasturda blender «sotilgan» boʻlib turibdi, javonda esa bor. Ertaga uni boshqa mijoz olib ketishi mumkin, chunki uning buzuqligini hech kim belgilab qoʻymagan.
Bitta yozilmagan qaytarish bir vaqtning oʻzida uch joyni buzadi:kassa, qoldiq va foyda. Oyiga bir necha oʻnta shunday holat boʻlsa, oy oxiridagi farqni hech kim tushuntira olmaydi.
Bu maqolada qaytarishni qanday rasmiylashtirish, yaroqli va yaroqsiz tovarni qanday ajratish hamda xato chekni nega qaytarish bilan «toʻgʻrilamaslik» kerakligini koʻrib chiqamiz. Tartib daftar, Excel yoki dastur, qaysi birida ishlasangiz ham bir xil.
Yozilmagan qaytarish nimani buzadi
Kassa.Pul kassadan chiqdi, lekin buni koʻrsatadigan hujjat yoʻq. Smena oxirida kamomad chiqadi va gumon kassirga tushadi, garchi u hech narsa olmagan boʻlsa ham.
Qoldiq.Tovar javonga qaytdi, hisobda esa u yoʻq. Inventarizatsiyada «ortiqcha» chiqadi, buyurtma berishda esa bu tovardan yana olib kelinadi.
Foyda.Sotuv hisobotda turibdi, chunki uni hech kim bekor qilmagan. Hisobot boʻyicha foyda bor, kassada esa u yoʻq.
Toʻgʻri tartib: 5 qadam
1.Qaytarishni sotuv hujjati asosida qiling.Chek yoki savdo raqami boʻyicha qaytarilganda tovar, narx va mijoz aynan sotuvdagidek oʻtadi. Chegirma bilan sotilgan tovar uchun ham mijozga toʻlagan summasi qaytadi, ortiqcha emas.
2.Sababini yozing.«Oʻlcham toʻgʻri kelmadi», «nuqsonli», «mijoz fikrini oʻzgartirdi». Oy oxirida qaysi tovar va qaysi sabab bilan koʻp qaytishini shundan koʻrasiz.
3.Tovarni koʻzdan kechiring: yaroqli yoki yaroqsiz.Yaroqli tovar asosiy omborga qaytadi va yana sotiladi. Yaroqsiz tovar javonga emas, alohida joyga va alohida hisobga tushadi. Bu ikkisi aralashsa, keyingi mijoz buzuq tovar oladi.
4.Pulni hujjat bilan bir vaqtda qaytaring.Qaytarish yozilmaguncha kassadan pul berilmasin. Naqd yoki kartaga qaytarilgani ham belgilansin, aks holda kassa va bank hisobi bir-biriga toʻgʻri kelmaydi.
5.Yaroqsiz tovarni oxirigacha hal qiling.Yetkazib beruvchiga qaytarish, arzonlashtirib sotish yoki hisobdan chiqarish. Qaysi yoʻl tanlansa ham, u hujjat bilan boʻlsin. Brak burchakda oylab yotib qolmasin.
Chek yoʻq boʻlsa nima qilinadi
Baʼzan mijoz chekni yoʻqotgan boʻladi yoki sotuv dasturga kiritilmagan. Bunday paytda qaytarish sotuv hujjatisiz, tovarni qoʻlda tanlab yoziladi. Buistisno boʻlishi kerak: kim ruxsat berishi oldindan belgilansin, sabab har doim yozilsin. Haftada bunday qaytarishlar koʻpaysa, bu tekshirish kerak degan belgi.
Xato chekni qaytarish bilan «toʻgʻrilash» nega zanjirni uzaytiradi
Kassir narxga ortiqcha nol qoʻshib yubordi. Ertalab hisobotda kunlik savdo bir necha barobar katta chiqdi. Kassir buni tuzatish uchun shu tovarlarga qaytarish qiladi va keyin ularni qayta sotadi.
Natijada bitta xato oʻrnigauchta hujjatpaydo boʻladi: notoʻgʻri sotuv, aslida boʻlmagan qaytarish va yangi sotuv. Qaytarishlar hisobotida mijoz hech qachon qaytarmagan tovar koʻrinadi. Agar yangi sotuvda ham xato boʻlsa, zanjir yana uzayadi va uni tozalash uchun hujjatlarni oxiridan boshlab bittalab bekor qilishga toʻgʻri keladi.
Toʻgʻri yoʻl oddiy:xato chekni bekor qiling va toʻgʻrisini qayta uring.Bekor qilish huquqi kassirda emas, masʼul xodimda boʻlsin. Qaytarish faqat mijoz tovarni haqiqatan qaytarganda ishlatiladi.
Haftalik nazorat: 10 daqiqa
Haftada bir marta shu toʻrtta narsaga qarang:
• qaytarishlar soni va summasi, har bir kassir boʻyicha;
• sababi yozilmagan yoki sotuv hujjatisiz qilingan qaytarishlar;
• yaroqsiz tovar alohida joyda yigʻilib qolmayaptimi;
• bitta tovar tez-tez qaytyaptimi. Boʻlsa, yetkazib beruvchi bilan gaplashish vaqti keldi.
Bitoʻda bu qanday ishlaydi
Bitoʻda savdo hujjati ichida «Qaytarish» tugmasi bor. Bosilganda mijoz, ombor, mahsulotlar, narx va summa avtomatik oʻtadi, siz faqat qaytariladigan miqdor va sababni kiritasiz.
Qaytarishda tovar holati tanlanadi:yaroqlitovar omborga qayta sotish uchun qabul qilinadi,yaroqsiztovar tanlangan omborga alohida hisobda tushadi. Sotuv hujjati boʻlmagan holatlar uchun savdosiz qaytarish ham bor.
Nuqsonli tovar «Ombor → Hisobdan chiqarishlar» boʻlimida sana, masʼul shaxs va sabab bilan nuqson omboriga oʻtkaziladi yoki hisobdan chiqariladi. Hisobotda u alohida chiqim sifatida koʻrinadi, foydangizni yashirincha kamaytirmaydi.
Xulosa
Qaytarish kichik ish koʻrinadi, lekin yozilmasa kassa, qoldiq va foyda bir vaqtda buziladi. Har bir qaytarish sotuv hujjati asosida va sababi bilan, yaroqsiz tovar alohida hisobda, xato chek esa qaytarish bilan emas, bekor qilish bilan tuzatiladi. Shu uch odat oy oxiridagi «pul qayerga ketdi» savolini deyarli yoʻq qiladi.
Bito bilan qanday boshlash mumkin
Bito ERP 2500 dan ortiq tadbirkorga ombor, savdo va moliya hisobini yuritishda yordam beradi. Qaytarish va yaroqsiz tovar hisobini doʻkoningiz misolida koʻrsatamiz.
👉 Telegram orqali bepul konsultatsiya olish. Menejer qaytarish va brak tovar hisobini doʻkoningiz misolida koʻrsatadi.
















