Tannarx qanday hisoblanadi: bir tovar har xil narxda kelganda

Doʻkonda bitta tovar har safar boshqa narxda keladi. Oʻtgan oy shakarning qopi bir narxda edi, bu oy qimmatroq. Javonda esa ikkala partiya aralash turibdi. Sotganda qaysi narxni tannarx deb olish kerak?

Koʻp doʻkon egalari oxirgi kirim narxini olib hisoblaydi. Natijada foyda bir oy kam, bir oy koʻp chiqadi va haqiqiy rasm koʻrinmaydi. Bu maqolada tannarx qanday hisoblanishini, oʻrtacha tannarx usulini va tez-tez uchraydigan xatolarni koʻrib chiqamiz.

Tannarx nima va nega muhim

Tannarx: tovarni doʻkonga olib kelish uchun ketgan haqiqiy xarajat: yetkazib beruvchiga toʻlangan narx va tovar bilan bevosita bogʻliq xarajatlar (masalan, yuk tashish).

Foyda oddiy formula bilan chiqadi: sotuv summasi minus sotilgan tovarlarning tannarxi. Tannarx notoʻgʻri boʻlsa, foyda ham notoʻgʻri boʻladi. Ustama, chegirma va qaysi tovar foydali degan qarorlar ham shu raqamga tayanadi.

Bitta tovar har xil narxda kelganda: tannarx hisoblash usullari

Amaliyotda ikki usul koʻp ishlatiladi:

1. Oʻrtacha tannarx. Har yangi kirimda qoldiqdagi va yangi kelgan tovarning umumiy qiymati umumiy soniga boʻlinadi. Oddiy, tushunarli va doʻkon uchun eng qulay usul.

2. Birinchi kelgan — birinchi sotiladi. Avval eng eski partiya sotilgan deb hisoblanadi. Muddati cheklangan tovarlarda mantiqli, lekin qoʻlda yuritish qiyin: har bir partiyani alohida kuzatish kerak.

Qaysi usulni tanlasangiz ham, asosiysi — uni har oy bir xil qoʻllash. Usul oyma-oy oʻzgarsa, oylarni solishtirib boʻlmaydi.

Oʻrtacha tannarx: soʻmdagi misol

Aytaylik, omborda 40 qop un bor, har biri 180 000 soʻmdan olingan. Qoldiq qiymati: 40 × 180 000 = 7 200 000 soʻm.

Yangi partiya keldi: 60 qop, har biri 195 000 soʻmdan. Kirim qiymati: 60 × 195 000 = 11 700 000 soʻm.

Endi omborda 100 qop, umumiy qiymati 18 900 000 soʻm. Oʻrtacha tannarx: 18 900 000 ÷ 100 = 189 000 soʻm bir qop uchun.

Keyingi sotuvlarda har bir qopning tannarxi 189 000 soʻm deb olinadi. Agar qopni 215 000 soʻmga sotsangiz, bir qopdan yalpi foyda 26 000 soʻm.

Oxirgi kirim narxini (195 000) olganingizda foyda 20 000 soʻm chiqardi. Birinchi narxni (180 000) olganingizda esa 35 000. Farq kichikdek tuyuladi, lekin oyiga yuzlab qop sotilsa, foyda hisobi millionlab soʻmga adashadi.

Tannarxga nimalar kiradi

— Yetkazib beruvchiga toʻlangan narx.

— Tovarni olib kelish xarajati: yuk tashish, yuklash-tushirish (agar har bir partiyaga toʻgʻri keladigan boʻlsa).

— Qadoqlash yoki tovarni sotuvga tayyorlash xarajati, agar har bir tovarga bogʻliq boʻlsa.

Ijara, maosh, kommunal toʻlovlar tannarxga kirmaydi. Ular doʻkonning umumiy xarajati va foyda hisobida alohida qatorda turadi.

5 ta keng tarqalgan xato

1. Oxirgi kirim narxini tannarx deb olish

Narx oshganda foyda kam koʻrinadi, tushganda koʻp. Haqiqiy rasm esa ikkalasining oʻrtasida.

2. Yuk tashish xarajatini unutish

Tovar arzon kelgandek tuyuladi, lekin har partiyaga ketgan transport hisobga olinmasa, ustama haqiqatdan kichikroq boʻlib chiqadi.

3. Bonus va qaytarishlarni tannarxdan ayirmaslik

Yetkazib beruvchi bepul qoʻshimcha tovar bersa yoki nuqsonli tovarni qaytarib olsa, tannarx oʻzgaradi. Buni yozmaslik foydani buzadi.

4. Qoldiqni eski narxda baholash

Oy oxirida ombordagi tovar qiymati ham oʻrtacha tannarx boʻyicha hisoblanishi kerak. Aks holda oy foydasi va ombor qiymati bir-biriga mos kelmaydi.

5. Inventarizatsiya farqini hisobdan chiqarib qoʻymaslik

Yoʻqolgan yoki buzilgan tovar ham pul. Uni tannarx boʻyicha yoʻqotish sifatida yozing, aks holda foyda haqiqatdan koʻp koʻrinadi. Inventarizatsiyani qanday oʻtkazish haqida: .:

👉 doʻkonda inventarizatsiya: 7 qadam (maqola)

Har oy tannarxni tekshirish tartibi

1. Oy davomidagi barcha kirimlar narxi va soni bilan yozilganini tekshiring.

2. Har bir tovar boʻyicha oʻrtacha tannarxni yangilang.

3. Sotilgan tovarlarning umumiy tannarxini sotuv summasi bilan solishtiring: yalpi foyda shu.

4. Yalpi foydadan ijara, maosh va boshqa xarajatlarni ayiring: sof foyda shu.

5. Ustamasi eng kichik 10 ta tovarni alohida koʻring: narxni qayta koʻrish kerakmi?

Hisob qoʻlda yuritilganda bu ishlar oyiga bir necha soat oladi va xato ehtimoli katta. Excel yoki daftar qachon yetmay qolishi haqida: .:

👉 ombor hisobi: Excelʼdan dasturga qachon oʻtish kerak (maqola)

Xulosa

Tannarx — foydaning poydevori. Bitta tovar har xil narxda kelganda oʻrtacha tannarx usuli eng oddiy va ishonchli yoʻl: har kirimda qoldiq va yangi partiyaning qiymatini qoʻshib, umumiy soniga boʻling. Usulni har oy bir xil qoʻllang, transport va qaytarishlarni unutmang, oy oxirida ustamasi kichik tovarlarni alohida koʻrib chiqing.

Hisobni tartibga solishda yordam kerakmi?

Agar har oy tannarx va foydani qoʻlda hisoblashdan charchagan boʻlsangiz, hisobni qanday tartibga solish mumkinligini birga koʻrib chiqamiz.

👉 Telegram orqali bepul konsultatsiya olish. Menejer biznesingizga mos sozlamani koʻrsatib beradi.

👉 Tariflar bilan tanishish.